✕
✕

Zdrowa doza bierności (Smak Karmelu | Ścieżki modlitwy #20)

25 lipca, 2026

Cierpienie darem w życiu Kunegundy Siwiec (książka WKB)

27 lipca, 2026

13/13

Nie sposób opisać wszystkiego, co się wydarzyło w ciągu kolejnych 300 lat istnienia klasztoru karmelitanek bosych na Wesołej. Wydaje się więc, że lepiej jest po prostu wydobyć to, co było ważne i co kształtowało specyficzny „wesołowski” charakter dzisiejszej karmelitańskiej wspólnoty.

Większość wpisów kolejnych kronikarek dotyczy przyjmowania kandydatek, ich obłóczyn i profesji, a także jubileuszów. Co trzy lata odbywały się wybory przeoryszy i dyskretek (dziś nazywamy je radnymi). Klasztor był co jakiś czas wizytowany przez ojców karmelitów bosych (prowincjała lub jego delegata), choć były momenty, kiedy, ze względu na złożoną sytuację polityczną, wizytacje nie były możliwe. Ważne miejsce w kronice zajmują opisy śmierci poszczególnych mniszek czasem z ich krótkim życiorysem. Wspomniane są też spotkania w rozmównicy – z kapłanami, zakonnikami, kolejnymi biskupami i generałami Zakonu. Kronikarki podają też informacje o niekończących się remontach i przeróbkach w kościele, klasztorze, na kapelanii, w domu furtianek i w zabudowaniach gospodarczych.

Ukryte życie karmelitanek niosło i odbijało w sobie życie toczące się wokół nich. Najpierw więc trudny czas zaborów, nastroje antyklerykalne, ograniczenie kontaktu z władzami Zakonu, kasaty klasztorów i ogólne obniżenie poziomu życia zakonnego. W 1787 prymas Poniatowski nakazał siostrom z Grodzkiej przenieść się na Wesołą. I tak, do czternastoosobowej wspólnoty dołączyło dwadzieścia sióstr (w tym trzy z zamkniętego wcześniej domu we Lwowie). Skazano tym samym klasztor na Wesołej na wymarcie. Długo nie można było przyjmować nowych powołań. Po około trzydziestu latach żyło już tylko jedenaście sióstr, prawie wszystkie były w podeszłym wieku. Opatrznościową dla Wesołej okazała się kasata klasztoru w Warszawie w 1818 roku – przyjechało dwanaście w większości młodych i energicznych karmelitanek. Przejęły one zarządzanie klasztorem, co pomogło podnieść poziom życia zakonnego i poprawić trudną sytuację materialną.

Niestety, już kilka lat później, w maju 1825 roku, w klasztorze wybuchł ogromny pożar. Siostry wybudzone w nocy przez sąsiadów szczęśliwie wszystkie się ewakuowały, ale klasztor i kościół były bardzo zniszczone. Odbudowa trwała kilka miesięcy. Wtedy też, żeby na przyszłość zabezpieczyć kościół, zamurowano okno nad głównym ołtarzem (przez nie ogień dostał się do środka świątyni) i umieszczono w tym miejscu obraz św. Jana od Krzyża.

Kolejnym, wzbudzającym wielkie emocje wydarzeniem, była sprawa s. Barbary Ubryk. Wstąpiła ona do klasztoru w 1839 roku, a po dziewięciu latach ujawniła się u niej choroba umysłowa, którą wezwani lekarze zdiagnozowali jako „czarna melancholija”. Początkowo leczenie przynosiło efekty, z czasem jednak choroba się pogłębiała, a s. Barbara stawała się coraz bardziej agresywna, nie chciała przyjmować leków, darła w strzępy ubranie i wszystko wokół siebie. Lekarz poradził, aby ją odizolować. Co jakiś czas siostry wyprowadzały ją na spacer do ogrodu, ale wkrótce nawet to nie było możliwe. Nie powiodły się próby zmierzające do umieszczenia jej w domu dla obłąkanych – nie było pozwolenia od generała. 21 lipca 1869 roku do klasztoru niespodziewanie wkroczyła komisja do zbadania anonimowego donosu, że siostry uwięziły w jednej z cel zakonnicę. Po nieudanych próbach rozmowy z chorą, obejrzeniu celi i wydaniu rozporządzeń, członkowie komisji odeszli. Dwa dni później wrócili i zabrali s. Barbarę do pobliskiego szpitala św. Łazarza. Tymczasem przez Kraków przeszła fala oburzenia podsycana nastrojami antyklerykalnymi i plotkami o uwięzieniu hrabianki. Uzbrojeni pijani ludzie zebrali się wokół klasztoru, rzucali kamieniami, włamali się na kapelanię i na furtę. Gdyby nie pomoc wojska, noc mogłaby skończyć się tragicznie dla przelęknionych mniszek. Kolejne miesiące były bardzo trudne – zatrzymanie w więzieniu trzech sióstr, przesłuchania, rewizja całego domu, poczucie ciągłego niebezpieczeństwa. Coraz częściej pojawiały się głosy, że klasztor zostanie zamknięty. Ostatecznie jednak, po przeprowadzonym śledztwie, sprawa w sądzie została umorzona. W kronice znalazł się również zapis, ze Ojciec św. Pius IX nie wyraził zgody na zniesienie klasztoru. Barbara Ubryk pozostała w szpitalu aż do śmierci w 1891 roku.

W listopadzie 1874 roku na Wesołą przyjechały siostry zmuszone opuścić klasztor w Poznaniu. Była to wspólnota niedawno założona, młoda i bardzo aktywna w swoim środowisku. Kiedy okazało się, że nie ma szans na powrót, ani na scalenie dwóch wspólnot o bardzo różnych tradycjach, poznańskie karmelitanki nabyły posiadłość przy ul. Łobzowskiej i przeniosły się do niej 31 lipca 1875 roku. Ich prężna działalność w Krakowie znacząco przyczyniła się do odnowy życia karmelitańskiego na ziemiach polskich. Przez przyłączenie klasztorów do prowincji austriackiej, działalność św. Rafała Kalinowskiego, również wspólnota wesołowska stopniowo zaczęła się odradzać.

Rozpoczęte na początku XX wieku remonty kościoła i klasztoru przerwał wybuch I Wojny Światowej w 1914 roku. Zaczął się czas ogromnej biedy, drożyzny, w mieście było niebezpiecznie z powodu nalotów samolotowych, wystrzałów armat. Wiele klasztorów zamieniono w szpitale. Siostry robiły szkaplerze tym, co szli na wojnę i ile mogły, trwały na modlitwie o pokój. Nie skorzystały z możliwości ucieczki do Ameryki. Jedna z sióstr powiedziała: Wolę w klasztorze być zabitą. Dzięki pożyczkom i wsparciu wielu dobroczyńców udało się przetrwać trudny czas.

W okresie międzywojennym kontynuowano podjęte wcześniej remonty. Klasztor i kościół miały już 200 lat, oprócz remontu wymagały unowocześnienia – wprowadzano więc elektryczność, wodociągi, kanalizację. Wewnątrz i na zewnątrz gruntownie odnowiono kościół. W pracach finansowo i fachowo wspomagał wspólnotę pan Karol Orlecki. Przyszedł on na obchody kanonizacji św. Teresy od Dzieciątka Jezus w 1925 roku i zgłosił się do przełożonej oferując swoją pomoc.

W 1938 roku generał Zakonu wyraził zgodę na wznowienie fundacji w Wilnie. Niestety wyznaczona na nią została cała młodsza część wspólnoty. Po ich wyjeździe zostało na Wesołej jedenaście starszych sióstr. Niecały rok później wybuchła kolejna wojna światowa.

O tym klasztorze była przepowiednia, że będzie służył jako schronienie dla wszystkich innych klasztorów naszej prowincji – notuje kronikarka. Podczas wojny dom na Wesołej gościł w swoich murach siostry z Łobzowa, Poznania, Lwowa, Przemyśla, Łodzi, Warszawy, a w maju 1945 roku przyjechała jeszcze wspólnota z Wilna. Jesienią 1944 roku pod jednym dachem spotkało się prawie sto karmelitanek z różnych klasztorów. Stare matki wesołowskie wszystkie wygnanki przyjmowały z otwartymi ramionami. Kiedy tylko to było możliwe, poszczególne wspólnoty wracały do swoich miast walcząc o odzyskanie domów, remontując zniszczone. Niektóre zostały posłane na nowe fundacje. W marcu 1945 roku prowincjał podjął decyzję o podziale zgromadzenia poznańskiego – odtąd siedem sióstr miało przyłączyć się do dziewięcioosobowej już tylko wspólnoty wesołowskiej. Jest to akt wdzięczności dla Zgromadzenia, w którym znalazły pomieszczenie i przytułek prawie wszystkie siostrzańskie Zgromadzenie Karmelu polskiego podczas obecnej wojny – powiedział prowincjał zachęcając siostry do poświęcenia i ofiary podczas trudnego scalania dwóch różnych wspólnot.

Rozpoczął się okres powojenny bogaty w przemiany zarówno w klasztorze na Wesołej jak i na świecie. Trudny czas stalinizmu, Sobór Watykański II, świadectwo wiary i odwagi wielkich Prymasów, wreszcie przygotowanie i świętowanie Millenium Chrztu Polski. Na ile to było możliwe, wspólnota karmelitanek brała udział w tym, co się działo – poprzez audycje radiowe, zjazdy przełożonych na Jasnej Górze, lekturę kolejnych tekstów Stolicy Apostolskiej. Stopniowo wprowadzano zmiany w sposobie odprawiania modlitwy liturgicznej, zniesiono podział na siostry chórowe i konwerski, kształtowały się przepisy dotyczące życia i posługi sióstr zewnętrznych. Powstały w klasztorze urzędy zarobkowe – szycie i naprawianie paramentów i szat liturgicznych,  wylewanie i ozdabianie figur woskowych.

Co jakiś czas wspólnota, zgodnie ze swoim charyzmatem gościnności, przyjmowała turystki z Węgier – przebrane po świecku karmelitanki, które w swoim kraju nie mogły mieszkać w klasztorze. Pobyt na Wesołej dawał im możliwość co jakiś czas żyć powołaniem, które wybrały i pokochały. W 1966 roku żywa już i prężna wspólnota podjęła się fundacji w Lublinie.

W 1975 roku Karmel na Wesołej uroczyście świętował 250-lecie swego istnienia. Mszy świętej na rozpoczęcie obchodów przewodniczył kard. Karol Wojtyła. W homilii powiedział m.in.:

...zgromadziliśmy się po to, aby podziękować Opatrzności Bożej za 250 lat życia karmelitańskiego, które się z tym kościołem na Wesołej związało… aby sobie uświadomić, że tu, przy tym kościele żyją te nasze siostry (…) i ukrywają się w Bogu ze swoją modlitwą, ze swoją ofiarą, ze swoim umartwieniem i postem, ze swoimi ciemnościami wewnętrznymi. A kiedy się tak ukrywają przed naszymi oczyma, to równocześnie mocniej się z nami wiążą! Właśnie dlatego tutaj jesteśmy! Dlatego przy tym ołtarzu wraz z biskupem stoją kapłani. Dlatego wszyscy bracia i siostry tu przybywacie, bo te ukryte w klasztorze nasze siostry są tak mocno z nami związane. Wiedzą jak żyje Kościół, jak cierpi Kościół! Czują jak grzeszy Kościół – i w tym wszystkim są!

Karmel na Wesołej kryje w sobie bogactwo trzystu lat życia karmelitańskiego. Mury nasiąkły modlitwą i ofiarą następujących po sobie pokoleń sióstr. Przez kolejne kasaty, w klasztorze znalazły się rękopisy, dokumenty i pamiątki z innych domów. Szczególnym skarbem są doczesne szczątki fundatorki klasztoru na Grodzkiej m. Krystyny od św. Michała i m. Teresy Marchockiej, polskiej mistyczki, której proces beatyfikacyjny jest w toku.

Wdzięczne Bogu za wszystko, chcemy nadal trwać w Nim dla Was, dla Kościoła i dla całego świata.